Graham E.Fuller;"Will Turkey Now Change its Foreign Policies?" etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Graham E.Fuller;"Will Turkey Now Change its Foreign Policies?" etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

24 Ağustos 2015 Pazartesi

Graham E.Fuller: "TÜRKİYE DIŞ POLİTİKASINI DEĞİŞTİRİYOR MU ?"

Türkiye’de gerçekleşen son parlamento seçimlerinde, Başkan Erdoğan’ın çoğunluğu kazanma arzusunun önemli ölçüde önlenmiş olması memnuniyet verici bir haber oldu. Bu seçimler, esasında, Erdoğan’ın kendisi ve önümüzdeki yıllar boyunca, giderek artış gösterecek otoriter yönetim tarzını yasal olarak devam ettirebileceği bir süper-başkanlık oluşturma hırsı üzerine bir referendum oldu. Türk halkı, son birkaç yıldır Erdoğan’ın kendisini gereğinden fazla önemsediğini, artan şekilde kendini beğenmişlik tavrı ve tutarsız yönetim tarzı içine girmiş olduğunu farketti. AKP, şu durumda, oyların çoğunluğunu almış olsa bile bir ya da daha fazla muhalefet partisinin katılımı olmaksızın bir hükümet oluşturabilecek güce sahip değil.

Erdoğan’ın son yıllardaki politikalarından ve önceden kestirilemeyen tavrından giderek artan şekilde rahatsızlık duyan Vaşington, şimdi, yeni bir Türk hükümetinin, bir koalisyon olsa bile, Türkiye’nin dış politika strateji ve taktiklerini belirgin bir şekilde değiştireceğini umuyor.

Hiç sanmıyorum. Erdoğan’ın kişisel taşkınlıkları ve son zamanlardaki dış politika üzerine olan muhakemesi zayıflamış olmakla birlikte , onun daha erken dönemindeki dış politika ile ilgili temel ataklarının belirgin bir şekilde değişmesi pek mümkün görünmüyor. Önümüzdeki haftalarda ne tür bir koalisyonun iktidara geleceğini henüz bilemiyor olmakla birlikte,  Türk politikalarının özünü önemli ölçüde değiştirecek bir kombinasyon ortada yok.

Geçen yılki “Türkiye ve Arap Baharı: Türkiye ve Ortadoğu’da Liderlik” isimli kitabımda, niçin AKP dış poitikasının iktidarının ilk on yılında (Arap Baharı karışıklığına kadar) Türkiye’nin dış politika görüşünde yeni, önemli ve kalıcı bir stratejik değişiklik sahneye koyduğuna dair ileri, ayrıntılı tezler ortaya koydum.

AKP stratejisinin bu anahtar unsurları nelerdir ?

1. Ilımlı bir islami parti olarak,AKP, Türkiye’nin İslami miras ve kimliğini kucaklamak, yüceltmek amacıyla hareket etti ve Türklerin çoğunluğunun epeyce   beğenisini kazandı; bu kimlik, önceki yıllar boyunca,  geleneksel Türk toplumunun geniş kesimlerine dayatılan ve bu kesimlere yabancılaşmış resmi, otoriter sekülarizmin baskısı altında tutulmuştur. AKP, Türkiye’nin Ortadoğu tarihinin geçmiş yüzyıllarında Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki merkez rolünün yeniden anlaşılmasını ve benimsenmesini sağladı. Bu anlamda bu bir “tarihe geri dönüş”tü- Türkiye’nin, diğer şeylerin arasında bir Ortadoğu kültürü olarak kendi gerçeğini kabul etmesi.

2. AKP, hatalı,  başarısız ve her şeyin üzerinde Türkiyenin kendi çıkarlarına zarar verdiğini düşündüğü ABD’nin Ortadoğu’da izlediği anahtar politikalarla arasına mesafe koydu:  ABD’nin Irak ve Afganistan’I işgaliyle birlikte bölgedeki muhalefet liderleriyle ilgilenmeyi ve müzakere etmeyi reddetmesi (İran, Lübnan’da Hizbullah, Filistin’de Hamas ve Saddam Irak’ı) ve ABD’nin İsrail’I koşulsuz desteklemesi.

3- Dışişleri bakanı Davutoğlu yeni bir politika, “komşularla sıfır sorun” ilan etti. Bu, Türkiye’nin hemen hemen tüm komşularına karşı uzun süredir var olan ideolojik düşmanlığı terk etmesi ve mümkün olduğunca iki taraflı sorunlarda uzlaşmaya varması anlamına geliyordu. Ankara’nın yeni ilişkileri, Rusya ve Çin’le olduğu kadar İran, Suriye, Irak, Hamas, Hizbullah’la ilgili olarak da köklü değişim geçirdi (gösterilen çabalar, Türkiye’nin bu bölgedeki ekonomik ve siyasi çıkarlarının geliştirilmesinde çok başarılı oldu). “Komşularla sıfır sorun” politikası, ülke ve liderleri çok çabuk düşman olarak damgalayan ABD politikalarıyla bir hayli anlaşmazlık içinde, güncel olarak yeni bir ideolojik açık görüşlülüğü ve esnekliği benimsedi; Davutoğlu’nun görüşüne göre, diğer bir ülkeye hitab tarzınız onunla olan ilişkilerinizi ağır bir şekilde etkiliyebilir.

4- Davutoğlu, bölgenin zayıflığının ana nedeni olarak demokratik değerlerin yokluğunu görüyor, bu değerlerin yayılmasına tanık olmak için bir isteğin duyulması ve Arap sorunlarına yeni bir duyarlılığın olması gerektiğini söylüyor. Ancak Türkiye, her şeye karşın, varolan günün kurallarını bir gerçek olarak kabullendi.

5- Türkiye’nin dünya’daki konumuna ait, bir Avrasya boyutunu (Rusya, Çin, Şangay Örgütü, Merkez Asya ülkeleri ile yakın ilişkiler), ilgi alanlarının genişlemesini, özellikle Müslüman Afrika olmak üzere Afrika ile kurulan bağlarını ve hatta Latin Amerika’ya zamansız girişini de kapsayan geniş çaplı bir bakış açısı. Türkiye, tüm Müslüman dünyası’nda İslami kültürü muhafaza etmeye ve İslami gelişimi desteklemeye olan ilgisini açığa vurdu.

6- Ankara, Fethullah Gülen’in dev İslami sivil örgütü “Hizmet”in himayesinde, 100’ün üzerinde ülkede yüksek kaliteli Türk okullarının yayılmasını teşvik etti. Bu örgütün vizyonu, açıkça,  tüm  Müslüman dünyasının gelişimini sağlamanın en iyi yolunun, cami yapmayı değil okul inşa etmeyi desteklemek olduğuydu. (İronik olarak, Erdoğan daha sonra, İslami referanslardan ve “Hizmet”in büyüyen gücünden, özellikle de “Hizmet”in yolsuzluk konularında  AKP hükümetini yüksek sesle dillendirmesindeki isteklilikten tehdit ediliyor algısına kapıldı; Erdoğan, o zamandan beri eski müttefikini şeytan gibi göstermeye başladı ve ona karşı çılgın, saplantılı bir cadı avı yürütmeye başladı.

Kısacası; ekonomisi dünyada 16.sıraya ulaşırken, yeni bir uluslararası merkez haline gelirken, Türkiye geniş bir vizyona sahip dış politikasıyla, kendisinin önemli bir aktör olduğunu farketti. Türkiye, her zaman AB üyeliği için gerekli koşulları karşılamaya çalışırken, demokratikleşti ve şimdiye kadar ilk kez orduyu politikadan uzaklaştırdı (NATO’nun parçası olan güçlü bir orduya sahipti).  Özellikle AKP’nin anahtar dış politika konularında ABD’ye hala “hayır” diyebilmesindeki özgüven ile birleştirildiğinde, çoğu Müslüman devlet buna benzer başarılar için varını yoğunu verirdi. Türkiye’de yeni kurulacak hükümet ne olursa olsun, bu dönüm noktaları kesinlikle kalıcı olacaktır. Türkiye, “sadık bir Amerikan müttefiki” olma konusunda hiçbir zaman geriye dönüş yapmayacaktır. Bundan böyle, hiçbir zaman İslami kimliğini tekrar inkar etme yoluna girmeyecektir (bununla birlikte, olasılıkla İslami söylem vurgusunu bir miktar azaltacaktır). Değerli uluslararası “Hizmet okulları” ağını ortadan kaldırmayacaktır. Türkiye’nin geniş politik, ekonomik, kültürel yumuşak ve sert gücü olan vakıfları reddetmeyecektir. Türkiye, dünyada en önemli Müslüman ülke olmayı sürdürecektir (petrol olmasa bile).

Ancak daha sonra, Türkiye’nin dış politikası Arap Baharı’nın inişli çıkışlı olayları ile birlikte kontrolden çıktı. Varolan gerçeklerle uğraşıp uğraşmayacağı ya da otoriter yöneticileri uzaklaştıracak demokratik değişiklikler için çaba gösterip göstermeyeceği konusunda karar veremedi. Erdoğan’ın kişisel itibarı, özellikle Suriye’de Esad’ın her ne pahasına olursa olsun devrilmesine kendisini kaptırması nedeniyle büyük bir yara aldı.  Yeni bir hükümet, olasılıkla bu hatadan geri dönecektir. Yeni bir hükümet, “Müslüman Kardeşler”e de daha az sempati duyacaktır (ancak onu kınamayacaktır). Hayati derecede önemli bir komşusu olarak İran’la çalışacaktır. Avrasya ile olan bağlarından (Rusya, Çin) vazgeçmeyecektir. Vaşington’dan bağımsız stratejisini sürdürecektir.

Bu nedenle, Erdoğan’ın yeni ve tehlikeli megalomanisi’nin ve kişisel tutkularının çoğunun kısıtlanmasını hoş karşılamalıyız. Ancak, herhangi bir yeni hükümet şeklinin dış politika’da bu ya da şu şekilde  dramatik değişiklikler ortaya koyması beklenmemelidir.

Graham E. Fuller / 22 Haziran 2015
Makalenin İngilizcesi için bakınız:

GRAHAM E.FULLER: Will Turkey Now Change its Foreign Policies?

It was welcome news that Turkish President Erdoğan was dramatically foiled in his bid to win a majority in Turkey’s recent parliamentary elections. Those election were in essence a referendum on Erdoğan himself and his ambitions to create a super-presidency in which he could legally extend his increasingly authoritarian ruling style for years to come. The Turkish public clearly recognized that Erdoğan had overextended himself and had lost his touch in the increasing self-adulation and erratic ruling style over the past few years. The AKP, even with a plurality of votes, will not now be able to form a government without the participation of one or more opposition political parties.

Washington, which had grown increasingly irritated with Erdoğan’s policies and unpredictable style in recent years now hopes that a new Turkish government, even a coalition, will significantly change Turkey’s foreign policy strategies and tactics.

Don’t bet on it. Despite Erdoğan’s personal excesses and recent poor judgment in foreign policy, the main thrust of his earlier foreign policies is unlikely to change significantly. While we can’t know yet what kind of ruling coalition will emerge in the weeks ahead, no combination will dramatically change the substance of Turkish policies.

In my book of last year, “Turkey and the Arab Spring: Turkey and Leadership in the Middle East” I set forth detailed arguments for why AKP foreign policy in its first decade of rule (up until the turmoil of the Arab Spring) represented a new, profound, substantive, and permanent strategic shift in Turkey’s foreign policy vision.

What are those key elements of AKP strategy?

-1 As a “lite” Islamist party, the AKP moved to embrace and celebrate Turkey’s Islamic heritage and identity, much to the approbation of a majority of Turks; that identity had been suppressed under previous decades of imposed, official, authoritarian secularism that alienated large segments of the traditional Turkish population. The AKP moved to acknowledge and embrace Turkey’s central role in the past centuries of Middle Eastern history in the form of the Ottoman Empire. In this sense it represented “the return of history”—Turkey’s re-acknowledgment of itself as, among other things, a Middle Eastern culture.

-2 The AKP moved to distance itself from key US policies in the Middle East which it had judged to be flawed, failing, and, above all, harmful to Turkey’s own interests: US refusals to negotiate or deal with its chief opponents in the region (Iran, Hizballah in Lebanon, Hamas in Palestine, and Saddam’s Iraq); coupled with the US invasion of Iraq and Afghanistan; and US unconditional backing of Israel).

-3 Foreign minister Davutoğlu proclaimed a new policy of “zero problems with neighbors.” That meant abandoning its long-term ideological hostility against virtually all of Turkey’s neighbors and working to reach accommodation on all bilateral issues where possible. Ankara’s new relations were revolutionized in respect to Iran, Syria, Iraq, Hamas, Hizballah, as well as with Russia and China—efforts that were hugely successful in promoting Turkish economic and political interests in these regions. “Zero problems with neighbors” actually embraced a new ideological open-mindedness and flexibility, very much at odds with US policies that were quick to brand countries and leaders as enemies; in Davutoğlu’s view, how you address another country can heavily influence your relations with it.

-4 A new sensitivity to Arab issues and a desire to witness the spread of democratic values whose absence Davutoğlu saw as a key source of the region’s weakness. But Turkey nonetheless accepted existing rulers of the day as a reality.

-5 A “global” vision of Turkey’s place in the world that included a Eurasian dimension (close relations with Russia, China, the Shanghai Cooperation Organization, Central Asian states), expansion of interests and ties into Africa (especially Muslim Africa), and even early forays into Latin America. Turkey proclaimed its interest in preserving Islamic culture across the Muslim world and bolstering Islamic development.

-6 Ankara encouraged the spread of high-quality Turkish schools in over 100 countries under the aegis of Fethullah Gülen’s huge Islamic civic organization Hizmet (Service) whose vision openly championed building schools, not mosques, as the best way to advance the Muslim world as a whole. (Ironically, Erdoğan later came to feel threatened by the Islamic credentials and growing power of Hizmet, especially in its willingness to call out the AKP government on corruption issues; Erdoğan has since proceeded to demonize his former ally and conduct an hysterical and obsessive witch hunt against it.)

In short, Turkey saw itself as becoming a significant major player with a broad visionary foreign policy while its economy attained the position of number sixteen in the world, becoming a new international hub. Turkey was democratic, it removed the military from politics for the first time ever, had a powerful army that was part of NATO, all while bidding to meet EU criteria for membership. Most Muslim states would have given their eye teeth for accomplishments like this, especially when coupled with AKP’s confidence in being able to still say no to the US on key foreign policy issues.

Whatever new government emerges in Turkey, these milestones will almost surely persist. Turkey is never going back to being a “loyal American ally.” It will never again deny its Islamic identity (although it will likely downplay some of the Islamic rhetoric). It will not destroy the valuable international network of Hizmet schools. It will not reject the foundations of Turkey’s broad political, economic and cultural soft and hard power. Turkey will not cease to be the most important Muslim country in the world—without benefit of oil.

But then Turkey’s foreign policy went off the rails with the roller coaster events of the Arab Spring. (So did America’s). It could not decide whether to deal with existing realities, or to push for democratic change that would alienate authoritarian rulers. Erdoğan’s personal prestige got particularly caught up in overthrowing Asad in Syria at all cost, a massive mistake. A new government will likely walk back from that blunder. A new government will also be less sympathetic to the Muslim Brotherhood (but will not condemn it.) It will work with Iran as a vitally important neighbor. It will not give up its Eurasian (Russian, Chinese) ties. It will maintain its strategic independence from Washington.

So we should welcome the curtailing of much of Erdoğan’s new and dangerous megalomania and personal ambitions. But don’t expect any new government to introduce dramatic changes in foreign policy either.
Graham E. Fuller is a former senior CIA official, author of numerous books on the Muslim World; his latest book is “Breaking Faith: A novel of espionage and an American’s crisis of conscience in Pakistan.” (Amazon, Kindle) grahamefuller.com

June 22, 2015by Graham E. Fuller