TARİH NOTLARI;Johannes Schiltberger etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
TARİH NOTLARI;Johannes Schiltberger etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

9 Şubat 2015 Pazartesi

JOHANNES SCHILTBERGER ANLATIYOR: “BAYEZİD'İN ENİŞTESİYLE SAVAŞIP ONU ÖLDÜRMESİ (KARAMAN'IN FETHİ)"




Bu olaylardan hemen sonra Bayezid, eniştesi olup adını hakim olduğu memleketten alan Karaman ile savaşa başladı. Bu memleketin başkentinin ismi Karanda (Larende, bugünkü Karaman) idi. Karaman (Beyi) kayınbiraderine tabi olmak istemediğinden, Bayezid yüzellibin kişilik bir kuvvetle üzerine yürüdü. Karaman, Kral Bayezid’in kendisi üzerine geldiğini anlayınca, memleketin en iyileri olarak telakki ettiği yetmişbin kişiyle harekete geçti. Böylece Krala karşı durmak istiyordu. Her iki ordu, Karaman Bölgesine ait olan Konia (Konya) şehri önündeki ovada mevzilendiler. Birbirleriyle karşı karşıya gelince de, savaşmaya başladılar. Bir günde iki muharebe yapıldı, fakat hiçbiri öbürünü yenemedi. Her iki taraf gece için silah bırakışmayı kararlaştırdılar. Karaman bütün gece boru, nefir ve davullarla büyük bir gürültü çıkararak uyanıklığını gösterip Bayezid’i yıldırmak istiyordu. Bayezid ise adamlarına sadece yemek pişirmek için ateş yakmalarını sonra da söndürmelerini emretti. Geceleyin otuzbin kişilik kuvvetini arkadan saldırmak göreviyle düşmanın arka hatlarına gönderdi. Gün ışır ışımaz, Bayezid hücum borusunu çaldırdı, otuzbin kişi, Kralın planladığı şekilde düşmana arkadan saldırdı. Karaman, düşmanın iki yönden hücum ettiğini anlayınca, kendi şehri Konya’ya kaçıp orada savunmaya geçti. Fakat Bayezid ordugahını şehrin önünde kurdu ve onu ele geçiremeden onbir gün süreyle kuşattı.
O zaman şehir ahalisi Bayezid’e bir heyet göndererek can ve mallarını koruması şartıyla şehri kendisine teslim edeceklerini bildirdiler. Bayezid de bunu kendilerine vaad edince, ahali ona, şehre hücum etmesini, kendilerinin şehri fethedebilmesi için surlarda ona geçit açacakları haberini ilettiler.

Karaman, eniştesinin şehre girdiğini görünce, muharipleriyle üzerine atılarak onunla şehir içinde çarpıştı. Şehir ahalisinden küçük bir yardım görseydi, Bayezid’i zorla şehirden sürüp çıkarabilirdi. Fakat hiçbir yardım alamayacağını anladı ve kaçmak istedi.
Yakalanıp Bayezid’in önüne getirildi. O, “Neden bana tabi olmayı kabul etmek istemedin ?” diye sorunca, Karaman, “Çünkü ben de senin gibi bir Bey’im” diye cevap verdi. Bayezid bunun üzerine çok öfkelendi ve üç kere bağırarak, birinin Karaman’ı alıp götürmesini bildirdi. Ancak üçüncü keresinde biri meydana çıkıp Karaman’ı yakaladı ve onu biraz arkaya götürdü. Orada kafasını keserek Bayezid’in yanına döndü. O, Karaman’ı ne yaptığını sorunca “Kafasını kestim” dedi. O zaman Bayezid hiddetlendi ve bu adama da aynı şeyin yapılmasını emretti. Karaman’ın başının kesildiği yere götürüldü ve onun da kellesi kesildi. Bunun yapılmasının nedeni, kudretli bir beyi bu kadar çabuk öldürme hakkının kimsede olmadığını göstermekti. Bayezid, hükümdarın öfkesi geçene kadar beklenmesi gerektiği fikrindeydi.

Bundan sonra Kral, Karaman’ın başının bir mızrak’a geçirilerek her tarafta gösterilmesini buyurdu, böylece beylerinin öldürüldüğünü duyan şehirdeki diğer kimseler daha çabuk teslim olacaklardı. Nihayet Bayezid Konya şehrini adamlariyle işgal etti ve başkent Larende önlerine gitti. Oradaki şehir sakinlerine artık kendilerinin Bey’i olduğunu ve teslim olmaları gerektiğini bildirdi.
Bu emre uymazlarsa, buna kılıç gücüyle zorlanacaklardı. O zaman ahali eşrafdan dört kişiyi göndererek can ve mallarının korunmasını dilediler ve ona, eğer beyleri gerçekten ölmüşse şehirde daha iki oğlu bulunduğundan Bayezid’in bunlardan birini şehrin Bey’i yapması teklifinde bulundular. Eğer buna yanaşırsa ona şehri teslim edeceklerdi.

Bayezid cevap olarak, onların can ve mallarını koruyacağını, şehri alınca şüphesiz başına bir Bey getireceğini, bunun ya Karaman’ın oğullarından biri veya kendi oğlu olacağını bildirdi. Heyet ayrıldı. Şehir ahalisi Bayezid’in cevabını dinleyince, ona şehri teslim etmemek istediler ve eğer beyleri ölmüşse geriye oğullarını bıraktığını onlarla birlikte ya kurtulacaklarını veya öleceklerini söylediler. Krala karşı kendilerini müdafaa ettiler. Bayezid bunların direnmesini görünce daha çok asker, tüfek, kuşatma teçhizatı getirmelerini emretti.
Karaman’ın oğulları ve anneleri bunu öğrenince, en iyi vatandaşlarını yanlarına çağırtıp onlara dediler ki: “Görüyorsunuz ki Bayezid daha kudretli olduğundan, biz sizi idare edemiyoruz, başınıza geçemiyoruz. Bizim yüzümüzden sizlere zarar gelmesini istemiyoruz, böyle bir durum bize acı verir, bunu yapmamanızı istiyoruz. Bu nedenle annemizle mutabık kaldık onun merhametine sığınacağız.” Bu sözler, şehirlilerin çok hoşuna gitti. Böylece Karaman’ın oğulları, annelerini ve şehrin en büyük eşrafını yanlarına alıp, kale kapısını açıp dışarı çıktılar. Onlar orduya yaklaşınca anneleri, oğullarının her biri bir kolunda olarak Bayezid’e doğru yürüdü. Bayezid hemşiresini oğullarıyla birlikte görünce çadırından çıkarak onlara doğru yöneldi. Onlar ise yere kapanıp, ayaklarını öptüler, af dileyip şehrin anahtarını teslim ettiler. Kral bunun üzerine, yanındaki soylu kişilere onları kaldırmalarını emretti. Daha sonra şehri aldı ve kendi beylerinden birini şehrin hakimi olarak atadı. Kızkardeşi ile oğullarını başkenti Bursa’ya gönderdi.

“BAYEZİD'İN SİVAS KRALINI KOVMASI"
Vaktiyle, Marsuang (Marsivan- Merzifon) ülkesinin başkenti olan Amasya’da Mirachamad (Mir Ahmed ?) isminde bir hükümdar vardı.
Bu ülke Karaman’a bitişikti. Mir Ahmed, Bayezid’in Karaman ülkesini fethettiğini duyunca, ona bir haberci göndererek Sivas Kralı Burhaneddin’in (Kadı Burhaneddin) haksız olarak orada hükmettiğini, gelip kendilerinin bir şey yapamadığı Burhaneddin’i ülkeden sürüp çıkarması dileğinde bulundu ve Bayezid kendisine, devleti içinde başka bir yer verirse, ülkeyi ona devretmek istediğini bildirdi.
Bunun üzerine Bayezid, oğlu I.Mehmed’i otuzbin kişilik bir kuvvetle ona gönderdi. Bu kuvvet sayesinde Kral Burhaneddin ülkeden kovuldu.
Sonra Mir Ahmed, teşekkür için yalnız şehri değil bütün ülkeyi Bayezid’e teslim etti ve o da kenti, ilk savaşını başarı ile sonuçlandıran oğlu Mehmed’e verdi.
Bayezid, Mir Ahmed’i kendi devletine beraberinde götürerek ona başka bir toprak verdi.
BİLGİ NOTU:
Karamanoğulları Beyliği veya Karamanoğulları Devleti, Anadolu Selçuklu Devleti'nin ardından kurulan Karaman merkezli beylik. Karamanoğlu Mehmet Bey, Türkçeyi beylik sınırları içerisinde konuşulacak tek resmî dil ilan etmişti. Bu yönüyle Karamanoğulları, Türkçeyi resmî dil olarak kullanan Anadolu'daki ilk Türk beyliğidir. 13. yüzyılda Karamanoğulları, Anadolu'daki en güçlü Türk beyliği kabul ediliyordu. Bu yüzden Osmanlı Beyliği onlardan ilk başlarda uzak durmuş, iyice büyüyüp güçlendikten sonra Karamanoğullarını kendisine bağlamıştır (1487).

Karamanoğlu beyleri:
  1. Nûre Sûfî Bey (1250?-1256?)
  2. Kerîmeddin Karaman Bey (1256?-1261)
  3. I. Şemseddin Mehmed Bey (1261-1283)
  4. Güneri Bey (1283-1300)
  5. Bedreddin Mahmud Bey (Mecdüddin) (1300-1308)
  6. Yahşı Han Bey (1308-1312)
  7. I. Burhanüddin Musa Bey (1312-1333)
  8. Alâeddin Halil Mirza Bey (1333-1348)
  9. I. Bedreddin İbrahim Bey (ikinci kez) (1348-1349)
  10. Fahreddin Ahmed Bey (1349-1350)
  11. Şemseddin Bey (1350-1351)
  12. Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Bey (1351-1356)
  13. Seyfeddin Süleyman Bey (1356-1357)
  14. I. Damad Alâeddin Ali Bey (1357-1398)
  15. II. Sultanzâde Nâsıreddin Mehmed Bey (Gıyâseddin) (1398-1399)
  16. II. Damad Bengi Alâeddin Ali Bey (1418-1419, 1423)
  17. Karamanoğlu II. İbrahim Bey (1423-1464)
  18. Sultanzâde İshak Bey (1464-1464]
  19. Sultanzâde Pîr Ahmed Bey (1464-1469)
  20. Kasım Bey (1469-1483)
  21. Turgutoğlu Mahmud Bey (1483-1487)
 
 
1450 yıllarında Karamanoğlu Beyliği
 

 
 

4 Şubat 2015 Çarşamba

JOHANNES SCHILTBERGER “NİĞBOLU MUHAREBESİ” SONRASINI ANLATIYOR



Bayezid, zaferi kazandıktan sonra, ordugahını, Kral Sigismund’un ordusuyla birlikte kaldığı yere kurdu. Sonra savaş alanına giderek şehit düşenleri gözden geçirdi. Ne kadar çok adamının öldüğünü anlayınca büyük bir hüzne düştü ve dökülen bu kanları intikamsız bırakmamaya andiçti. Adamlarına, ertesi gün bütün tutsakları önüne getirmelerini emretti, aksi halde ağır şekilde cezalandırılacaklardı.
 
Ertesi gün adamları geldiler, herkes kendi aldığı tutsakları bir ipe bağlı olarak sürüyordu. Ben de diğer iki kişiyle birlikte iple bağlı idim. Tutsaklar, önüne getirilince, kral öldürülen adamlarının intikamını nasıl aldığını görmesi için Burgonya Dükü’nü yanına çağırdı. Dük, kralın hiddetini farkedince, ondan kendisinin oniki adamını seçip almasına müsaade etmesini diledi. Bu dileği yerine getirildi. O zaman Dük, kendi vatanından oniki soylu kişiyi aldı. Bunlar arasında Derebeyi Stephan Synher ve Hansen von Boden de vardı.
 
Sonra Kral, herkesin kendi tutsağını öldürmesini, bunu yapmak istemeyenlerin kendileri adına başkasına yaptırmalarını emretti. Benim beraber olduğum iki tutsak da alındı ve kafaları kesildi. Sıra bana gelmişti ki Kralın oğlu (şehzade) bana bakıyordu; benim hayatta bırakılmamı, öldürülmememi sağladı. Beni diğer çocukların yanına götürdüler, çünkü yirmi yaşından küçük olanlar öldürülmüyordu. Ben o sırada henüz onaltı yaşında bile yoktum.
 
Bavyeralı bir derebeyi olan Hans Greiff’ın diğer üç tutsakla birlikte iple bağlı olarak getirildiğini gördüm. O, kendilerinden nasıl kanlı bir intikam alınacağını anlayınca, öldürülmek üzere orada bulunan şövalyeler ve askerleri, yüksek sesle şöyle teselli etti: “Mutluluk duyun ki şimdi kanımız Hıristiyan inancı için dökülünce, Tanrının iradesi ile İsa’nın önüne cennete gideceğiz.” Sonra dizinin üstüne oturdu, kendisi ve kader arkadaşları kafalarını uzattılar.
 
Bu kan dökülme işi, sabahtan akşamın ilk saatlerine kadar sürdü. Kralın danışmanları bu kırımın sonu gelmeyeceğini anlayınca, ayağa kalktılar ve Kralın önünde diz çöküp ondan, Allah rızası için hiddetini unutmasını dilediler. Kan dökülüşünün artık yeterli olduğunu, aksi halde, Allah’ın gazabına uğrayabileceğini söylediler. Kral, bu dileği kabul etti ve öldürmeye son verilip kalan tutsakların toplanmasını emretti. Bunlar arasından kendi payını seçip ayırdı ve kalanları da onları tutsak almış olanlara bıraktı.
 
Ben, Kralın payına düşen tutsaklar arasındaydım. O gün öldürenlerin sayısı onbin kadar tahmin ediliyordu. Kral kendi tutsaklarını Yunanistan’daki Adronopoli (Edirne)’ye gönderdi. Orada onbeş gün kaldıktan sonra deniz yoluyla Kalipoli’ye (Gelibolu) getirildik. Gelibolu Türklerin denize açıldığı bir liman şehridir. Orada tümümüz üçyüz kişi, bir kulede iki ay hapsedildik. Burgonya Dükü de kendisinin ölümden kurtardığı kimselerle birlikte bu kulenin üstünde hapsedilmişti.
 
Bu sırada Kral Sigismund gemiyle şehrin önünden geçti, onu Hırvatistan’a götürmek istiyorlardı. Bu, Türklerin kulağına gelince, hapiste bulunanların hepsini kuleden çıkarıp deniz kenarına getirdiler ve kralı tahrik için yan yana dizdiler. Bu esnada da,  gemiden çıkıp gelerek adamlarını kurtarmasını bağırarak söylüyorlardı. Böylece onunla alay ediyorlardı. Bu esnada uzun süre, denizdekilerle ufak çapta karşılıklı ateş açıldı. Fakat Türkler, Krala bir şey yapamadılar, Kral rahatça geçip gitti.
 
O kadar çok insanın idamından ve biz tutsakların yukarıda belirtilen şehre getirilmesinden üç gün sonra, Kral Macaristan’a doğru yola çıktı. Mitrotz (Mitroviz) yakınında Sava’yı geçti, bütün o memleketi imha etti. Oradan Pettau (Steiermark, Avusturya) Dükü’nün bölgesine gitti, buradan erkek, kadın, çocuk olarak ve bütün mal ve mülkleriyle beraber onaltıbin kişiyi tutsak aldı. Pettau şehrini fethetti, yaktı ve ahalisini esir aldı. Tutsaklardan bir kısmını Yunanistan’a gönderdi. Sava nehrini geçtikten sonra, Gelibolu’ya bir haberci göndererek, bizlerin deniz yoluyla başkenti Brussa’ya (Bursa) götürülmemizi emretti. Orada Kral gelinceye kadar kaldık. Bayezid şehre geldiğinde, Burgonya Dükü’nü, onun kurtarmış olduğu adamlarıyla birlikte alıp sarayının yakınındaki bir eve götürdü. Bayezid Mısır Sultanı’na, Macaristan Derebeylerinden Hodor ile altmış askeri şeref hediyesi (ihsan) olarak gönderdi. Bunlar arasında ben de bulunacaktım. Fakat üç yaram yüzünden kötü durumda idim, yolda ölebileceğimden korkulduğundan, ben Türk Kralının nezdinde kaldım. Kral Bağdat ve İran Krallarına da armağan olarak tutsaklar gönderdi. Hatta Beyaz Tataristan’a ve Büyük Ermenistan’a ve daha birçok ülkeye böyle hediyeler gönderdi. Ben, Türk Kralı’nın sarayına geldim ve orada başkalarıyla birlikte altı yıl süreyle, Kral nereye giderse ben de yaya olarak oralara önden yürüyerek gitmek zorunda kaldım. Çünkü Hükümdarın önünde yaya olarak gidilmesi adettir. Bu altı yıl sonunda bir binek hayvanına sahip olma hakkını elde ettim ve altı yıl daha süvari olarak onun yanında kaldım ki cem’an oniki sene Bayezid’in emrindeydim.*

*Burada Schiltberger yanılmaktadır. Tutsak olduğu 1396 yılı ile Bayezid’in yenildiği Ankara Muharebesi (1402) arasında sadece 6 yıl vardır.

3 Şubat 2015 Salı

JOHANNES SCHILTBERGER “NİĞBOLU MUHAREBESİ” Nİ ANLATIYOR




Müslümanların kendisine Macaristan’da büyük zararlar vermesi üzerine Kral Sigismund, 1394 yılında diğer Hıristiyanları yardıma çağırdı. Bu ülkeler kendisini destekledi ve büyük bir ordu yardımına koştu. Bu ordu ile Sigismund, Macaristan, Bulgaristan ve Eflak’ı birbirinden ayıran Demirkapı’ya yürüdü. Tuna’yı geçti ve Bulgaristan’da, ülkenin büyük ve önemli bir kenti olan Pudem (Vidin) önlerine vardı. Bunun üzerine kentin ve çevrenin hakimi de oraya gelerek Kralın merhametine sığındı. Kral, kenti güvenilir üçyüz şövalye ve askeriyle işgal edip, birçok Türkün yaşadığı başka bir şehrin önlerine geldi. Orada beş gün kaldı, fakat Türkler şehri teslim etmek istemiyorlardı. Bu nedenle işgal kuvvetleri onları zorla çıkararak kenti Krala sundular. Bu esnada pek çok Türk öldürüldü, diğerleri de tutsak edildi. Kral ikiyüz adamını kente yerleştirip Schiltaw’a doğru yola devam etti. Bu kentin adı Müslümanların dilinde Nicopoly (Niğbolu)’dur. Şehri, karadan ve nehir yönünden 16 gün kuşattı. Kral Niğbolu önlerinde iken Wyasit (Bayezid) denilen “Türk Kralı” ikiyüzbin kişilik bir kuvvetle yardıma geldi. Kral Sigismund bunu öğrenince, yaklaşık onaltıbin kişilik kuvvetiyle bir mil yakınına gelinceye kadar ona doğru yürüdü. Bu sırada Eflak Dükü gelerek, kraldan düşmana karşı keşif kolu çıkarmak için izin istedi. Kral da bu izni verdi. Dük yanına bin kişi daha alarak düşmanı gözetledi. Döndüğünde, krala, düşman ordusunun, her biri, altında onbin kişilik bir kuvvetin toplandığı yirmi sancağı bulunduğunu bildirdi. Her sancağın savaşçıları ayrı bir ordugahta toplanmıştı. Kral bunu öğrenir öğrenmez, iyi düzenlenmiş bir savaş planı hazırlamaya karar verdi. Eflak Dükü, ilk saldırıyı kendisinin yapmasına izin verilmesini diledi. Kral buna da izin verecekti, fakat durumu öğrenen Burgonya Dükü, bu şerefi ne Eflak Dükü’ne ne de başkasına bırakmak istiyordu. Çünkü, o, yaklaşık olarak altıbin kişilik kuvvetiyle o kadar yol tepmiş ve o kadar çok yiyecek harcamıştı ki, ilk atlı hücumu kendisinin yapmasına izin vermesini kraldan diledi. Aslında kral, bunun Macarlara bırakılmasını istiyordu. Çünkü onlar Türklerle daha önce de çarpışmışlardı ve onların tehlikeli yönlerini diğerlerinden iyi biliyorlardı. Fakat Burgonya Dükü bunu Macarlara bırakmadı ve atlı kuvvetini alarak düşmana karşı yürüdü ve bu arada iki askeri birliği yarıp geçti. Yalnız üçüncüsüyle karşılaşınca geri döndü ve çekilmek istedi. Fakat düşman artık onu çember içine almış bulunuyordu. Türkler yalnız atlara nişan aldıkları için adamlarının yarısından çoğu atlarını kaybetmişti. Sonunda kaçamadı ve tutsak edildi. Kral, Burgonya Dükü’nün kendiliğinden saldırmış olduğunu duyunca ordunun kalan kısmını alıp, Türklerin önden yolladıkları onikibin yaya askerinin üzerine atlarıyla yürüdü. Bu yayaların hepsi öldürüldü veya atların ayakları altında çiğnendi. Bu çarpışmada benim derebeyim (Herr) Leinhardt Richtartinger, vurularak atından düştü. Ben, Hans Schiltberger, onun içoğlanı olarak bunu görünce, atımı ordunun içine sürüp onu kendi atıma bindirdim, ben de bir Türk’ün atını alıp, arkadaşıma geri döndüm. Yaya askerinin hepsi yok edildikten sonra, kral, diğer atlı Türk birliklerinin üstüne yürüdü. Türk Kralı, Sigismund’un üzerine doğru geldiğini görünce kaçmak istedi. “Despot” denilen Sırbistan Dükü onu tanıyarak, Türk Kralı’na ve onbeşbin kişilik iyi askerlere sahip diğer sancak beylerine yardıma koştu.

   Despot, kuvvetleriyle, kralın sancağına yürüdü ve teslim aldı. Kral Sigismund, sancağının indiğini ve durumun artık kurtarılacak gibi olmadığını görünce kaçmaya başladı. Von Cily ve Nürnberg Kalesi Kontu Hans, kralı ortalarına alıp, ordu içinden çıkardılar ve bir gemiye getirdiler. Bu gemiyle kral İstanbul’a hareket etti. Şövalyeler ve askerler, kralın kaçtığını görünce kendileri de sıvıştı. Bunların çoğu Tuna’ya kaçtılar, bazıları gemilere ulaştılar. Gemilere pek çok kimse binmek istiyordu, ama gemiler o kadar dolmuştu ki hiç yer yoktu. Buna rağmen bazıları, gemilere çıkmak istiyorlar, o zaman geminin içindekiler, gemiye yapışanların ellerini keserek onların boğulmalarına neden oluyorlardı. Tuna’ya doğru kaçarken, yamaçlardan yuvarlanarak da birçok kişi öldü. Benim derebeyim Leinhardt Richtainger, Wernher Pentznauer, Ulrich Kuchler ve küçük bir Steiner ki bunların hepsi Bavyeralı Şövalyelerdi, çarpışmada öldüler. Keza birçok şövalye ve asker, nehirde kendilerini kurtarabilecek gemilere ulaşamadıkları için öldürüldüler. Kısaca ordunun bir bölümü yokedildi. Bununla beraber daha büyük bölümü tutsak edildi. Böylece Burgonya Dükü ve Derebeyi Hans Boucicault ve Chateau Morand ki her ikisi de Fransa’dan gelmiş soylulardı, tutsak edildiler. Macaristan Büyük Kontu ve diğer kudretli derebeyler, şövalyeler ile aralarında benim de bulunduğum birçok asker de tutsaklığa düştük.

BİLGİ NOTU:
Niğbolu Muharebesi 25 Eylül 1396'da Osmanlı ordusunun Macaristan, Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu, Fransa, Eflak, Lehistan, İngiltere Krallığı, İskoçya Krallığı, Eski İsviçre Konfederasyonu, Venedik Cumhuriyeti, Genova Cumhuriyeti, St. Jean Şövelyeleri askerlerinden oluşmuş bir Haçlı Ordusu'yla Tuna Nehri üzerinde bulunan Niğbolu kalesi yakınlarında yaptığı ve Osmanlı zaferiyle sonuçlanmış bir savaştır. Bu savaş aynı zamanda Niğbolu Haçlı Seferi (Crusade of Nicopolis) diye de anılmakta olup Ortaçağın sonuncu büyük Haçlı Seferi olarak da nitelendirilmektedir. Bazı kaynaklarda savaşın tarihi 28 Eylül olarak verilmiştir.

Haçlı Seferine Hazırlık


1394'te Bulgar Çarı İvan Sişman'in geçici başkenti olan Niğbolu Türk ordusunca fethedilerek Osmanlı Devleti'ne katılmıştı. Şişman'ın kardeşi İvan Srtasimis hala Vidin kalesini elinde tutmakta idi ama Osmanlı devletine yıllık haraç ödeyen bir vasal devlet statüsüne girmişti. Macaristan Krallığı ile Osmanlı Devleti arasinda bulunan tampon devletler Osmanlılara katılmış ve bu iki devlet sınır komşusu olmuşlardı. Venedik Cumhuriyeti Dalmaçya kıyılarında ve Mora'da bulunan kolonilerin ve ticari üs olarak kullandığı limanların Türklerin eline geçip Venedik'in Adriyatik Denizi, İyon Denizi ve Ege Denizi'ndeki egemenliğini ortadan kaldıracağından endişe etmekteydi. Ceneviz Cumhuriyeti ise Osmanlı Devleti'nin Boğazlar ve Tuna Nehri üzerindeki hakimiyetinin Karadeniz'deki ticaret üsleri olan Kefe, Amasra ve Sinop'u tehdit edeceğini, hatta I. Bayezid'in kuşatıp ablukaya aldığı İstanbul'un karşısında bulunan Galata'yı fethedeceğinden kuşkulanmaktaydı.

1394'te Papalık hala birbirine rakip ikiye bölünmüş durumdaydı ve bir Papa Fransa'da Avignon'da diğeri ise Roma'da bulunmaktaydı. Avignon Papası IX. Boniface bir beyanname yayınlayarak Türklere karşı yeni bir Haçlı Seferi açtığını ilan etti. İngiltere ve Fransa krallıkları birbirleriyle yaptıkları ufak aralıklarla çok uzun süren Yüz Yıl Savaşları'nın bir barış aralığıda idiler ve İngiliz Kralı II. Richard ve Fransız Kralı VI. Charles bir Haçlı seferinin finansmanını sağlama hususunda anlaşabilmişlerdi. Fransız Kralı delegeleri Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu imparatoru olan ve aynı zamanda Macaristan Kralı olan Sigismund ile 1393'ten beri böyle Haçlı Seferi için müzakereler yapmaktaydılar.

Yapılan ilk plana göre Norman-İngiliz John of Gaunt, Fransız Orleans Dükü Louis ve Burgunya Dükü Cesur Filip 1395'te sefere başlayacaklar, ondan sonra Fransız ve İngiliz kralları VI. Charles ve II. Richard onları 1396'ta takip edecekti. Ancak bu plan 1396 başında bir kenara bırakılıp Nevers'li Korkusuz Jean çoğunluğu Burgundili süvarilerden oluşan 6.000 Fransız askeri ile sefere başladı. Almanya'da Rheinland-Pfalz, Bavyera ve Nürnberg Korkusuz Jean'ın emrine 3.000 asker sağladı. Sigismund ise İmparatorluk ülkesinden 4.000 ve Macaristan'dan 1.000 olmak üzere 5.000 kişi ile sefere katıldı. Korkusuz Jean komutanlığındaki kuvvetler Temmuz 1396'da Buda'ya ulaşarak Sigismund'un komutanlığı altındaki güçlerle birleştiler. Bu kuvvetler Hristiyan Katolik olmakla beraber Ortodoks Hristiyan olan Eflak Kralı Mircea ve ordusu da bu Haçlı Seferine katılmak için çok mücadele verdi.

Yıldırım Bayezid'in 1395'te İstanbul'u ikinci defa kuşatmakta iken yeni bir Haçlı ordusu hakkında haberi oldu. Osmanlı istihbaratı iyi çalışmıştı. Esasen İstanbul Boğazı'ndan geçen ve Haçlı donanmasına iştirak edecek olan gemiler görülmekteydi. Ayrıca Bizans Imparatoru II. Manuel Palaiologos'un Macar Kralına gönderdiği Yıldırım'ın Haçlı ordusundan haberdar olduğuna dair mesaj da Osmanlıların eline geçmişti. Haçlı ordusu Buda'ya eriştiği zaman Yıldırım, İstanbul kuşatmasını çoktan bırakmış bulunuyordu. Gazi Evranos Bey komutasındaki akıncılar hemen ilerlemişler ve Osmanlı ordusunun güzergahı için keşif yapmaya başlamışlardı. Bayezid İstanbul'un ablukası için az sayıda birlikleri geri bıraktı ve bu yüzden Bizanslılar donanmalarını Tuna'ya gönderemediler.

Yıldırım Bayezid, Rumeli eyaleti ordularının düşmana hücum etmemesini ve Osmanlı ordusunun Edirne ve Filibe arasında toplanması emrini vermişti. Tecrübeli Sadrazam Kara Timurtaş Paşa tarafından organize edilen Rumeli ve Anadolu eyalet orduları büyük bir hızla burada toplanmaya başladılar ve Meriç kıyısına hemen hasıl oldular. Vasal devletlerden de önemli katkı sağlayanlar oldu. Özellikle Sırplar Stefan Lazarević komutasında Filibe'ye geldi ve ana Osmanlı ordusu ile Sıpka Geçidi güneyinde birleşti. Ana Osmanlı ordusu ise toplanma mevkiinden Ağustos sonunda hızla yola çıkıp 20 Eylülde Sıpka Geçidi'nden geçip 21-22 Eylül'de Tırnova'ya vardı. Burada ilk defa bir Haçlı keşif birliği ile karşılaştılar. Osmanlı keşif birlikleri ise Niğbolu'ya yetişip Haçlı ordularının kale önünde ordugahta olduklarını gördüler. 24 Eylül'de Yıldırım Bayezid ve ana Osmanlı ordusu Niğbolu'nun birkaç kilometre güneyine geldi ve Yıldırım'ın otağı burada bir tepe üzerine kuruldu.

Osmanlı tarihçileri ana ordunun Niğbolu önüne varışının akşam üstü olduğunu yazmaktadırlar. Ordu kampı kurulana kadar Yıldırım'ın karanlıktan faydalanarak kale duvarları önüne geldiğini, Doğan Bey'e bağırarak sabaha kadar direnmesini emrettiğini, Doğan Bey'in kalede yeterince yiyeceği olduğunu için morallerin iyi olduğunu bildirdiği ve Sultan'ın kale önüne geldiği için hiç yenilgi imkânı olmadığını söylediğini yazarlar.

Yıldırım Beyazid Edirne'den Tuna Nehri kıyısında bulunan Niğbolu Kalesine 24 saat gibi kısa bir sürede ordusuyla beraber ulaştı. Adına yaraşır bir süratle gelen Sultan Yıldırım Bayezid, Divanı toplayarak durum değerlendirmesi yaptı.

Deneyimli komutanlardan bazıları kalabalık Haçlı ordusunu korkutmak suretiyle bozguna uğratmaktan yana tavır takınmış ve hatta elde bulunan develeri Balkanlardaki halkların pek görmediklerini belirterek bu hayvanları kullanarak haçlıları bozguna uğratabileceklerini ifade etmişlerdir. Yıldırım Bayezid ise böyle bir saldırıyı mertçe bulmadığı için reddetmiştir. 25 Eylül 1396 günü kendinden aşırı emin Haçlı birlikleri Osmanlı süvarilerinin amansız akını karşısında bozguna uğramış adeta bir baskın yemişlerdir.

Savaşın başlarında tepeden tırnağa zırhlı seçkin Hospitalier Şövalyeleri Osmanlıların öncü birliklerine kayıplar verdirmiş, onları kovalamak için ilerledikçe Türk askerlerinin daha önceden yerlere sapladıkları kazıkların olduğu bölgeye gelmişler ve atlarla ilerlemenin mümkün olmadığını görünce atlarından inmişlerdir. Ancak ağır zırhlı olduklarından dolayı çabucak yorulmuşlardır. Böylece Türk ordusunun savaş planı tam anlamıyla devreye girmiş, tepelerin ve ağaçlıkların olduğu yerde konuşlanan Türk ordusunun asıl gücü savaşa dahil olunca şövalyelerin Jean de Vienne gibi ünlü komutanları da dahil tamamına yakını imha edilmiştir.

Haçlı ordusunun geçtiği yerde Müslümanları ve hatta Ortodoksları katlettiğini öğrenen Yıldırım Bayezid çok öfkelendi. Soylular bir kenara ayrıldıktan sonra yere bir kazık çakıldı ve boyu bu kazıktan uzun olan tüm diğer esirler idam edildi. Niğbolu Savaşı, Osmanlı'nın ilk zamanlarında esirlerin öldürüldüğü tek savaştır. Ancak çocuk yaştaki Haçlı askerlerinin canı bağışlandı ve onlar da Müslüman olarak yetiştirilmek üzere Türk ailelerine gönderildi.

Soylular ise fidye karşılığı serbest bırakıldı.

TÜRKLER VE TATARLAR ARASINDA (1394- 1427) / JOHANNES SCHILTBERGER




JOHANNES SCHILTBERGER
TÜRKLER VE TATARLAR ARASINDA (1394- 1427)

Çeviren: TURGUT AKPINAR
I.BASKI- İLETİŞİM YAYINCILIK / OCAK 1995

   Schiltberger, 1381 yılında Münih’le Freising arasında Lohof yakınında Hollers köyünde doğmuştur. Henüz 16 yaşında iken, Macaristan Kralı Sigismund hizmetinde Niğbolu Muharebesi’ne (1396) iştirak etmiş ve yeniçeriler tarafından esir alınmıştır. Hayatı gençliğine bağışlandı ve diğer birçok esirle birlikte Gelibolu üzerinden o zamanki başkent Bursa’ya sevkedildi. Yıldırım Bayezid, esirlerden bir kısmını zaferinin işareti ve şeref armağanı olarak dost hükümdarlara gönderiyordu. J. Schiltberger Mısır’da Sultan Berkuk’a gitmesi gerekenlerdendi. Ayaklarındaki yaralar sebebiyle gönderilemeyen tutsak, 30 Eylül 1396’dan 30 Temmuz 1402’ye kadar Sultan Bayezid emrinde kalmış, Ankara Meydan Savaşı’ndaki yenilgi üzerine Timur’un tutsakları arasına katılmıştır. Timur’un ölümünde dördüncü oğlu Şahruh’un payına düşen esir, sonradan diğer bir oğlu Miran Şah’ın mülkiyetine geçmiştir. 1408 yılında Miran Şah’ın, Karakoyunlulardan Kara Yusuf’a karşı yaptığı savaşda ölmesi üzerine bir kere daha sahip değiştirmiş ve Miran Şah’ın ikinci oğlu Ebubekir’in kölesi olmuştur. Ebubekir’in sarayında o sıralarda ÇEKRE isimli, taht üzerinde hak iddia eden Altınordu’lu bir Han yaşıyordu. Yine o tarihlerde Han’ları istediği gibi tahta çıkarıp indiren kudretli bir kabile reisi ve bir nevi naip olan EDEGU, Çekre’ye tahta oturması için haber salmıştı. Ebubekir, ÇEKRE’nin maiyetine 600 atlı verdi; bunlar arasında Alman Evliya Çelebisi Schiltberger de bulunuyordu. Bu sırada EDEGU, Sibirya üzerine bir sefere çıkmıştı. ÇEKRE ve bu arada seyyahımız da ister istemez ona katılmak zorunda kaldılar. R.Peters’in dediğine göre, Avrupa’ya “Sibirya” adını ilk getiren kişi Schiltberger olmuştur.
   Tutsak olarak bulunduğu son ülke olan Kırım’dan bir yolunu bularak arkadaşlarıyla birlikte kaçan Schiltberger, Kafkasya, Batum, İstanbul yoluyla Tuna üzerinden ülkesine döner. Bir süre sonra anılarını yazar.
  J. Schiltberger’in eseri 1427’de yazılmış ve 1460’da Augsburg’ta basılmıştır. Aynı sene içinde beş defa yayınlanan eser, büyük bir ilgi uyandırmıştır. Marco Polo’nun büyük eseri ancak 19.yüzyılda ilgi toplayıp basılmaya başladığı halde, Schiltberger’in anılarının daha yazıldıklarını takiben hemen büyük ilgi uyandırması, Almanya’da ve Avrupa’da büyük heyecan uyandıran “Türkengefahr” (Türk tehlikesi)’nin günün sorunu olması ve herkesin bu tehlikeyi yaratan insanları yakından tanımak, merakını gidermek istemesinden doğmuştur diyebiliriz.
   Schiltberger, anılarına şöyle başlıyor:
“BEN JOHANNES SCHILTBERGER, BAVYERA’DA DOĞDUĞUM ŞEHİR OLAN MÜNİH’TEN, MACAR KRALI SIGISMUND MÜSLÜMANLARA KARŞI SEFER AÇTIĞINDA, MAİYETİNDE BULUNDUĞUM DEREBEYİ LEINHARDT RICHARTINGER İLE BİRLİKTE ÇIKTIM. BU OLAY İSA’NIN DOĞUMUNDAN SONRA 1394 YILINDA OLDU VE ANCAK 1427 YILINDA MÜSLÜMAN ÜLKELERDEN GERİ DÖNDÜM. MÜSLÜMAN ÜLKELERİNDE GEÇEN BU SÜRE ZARFINDA GÖRDÜĞÜM SAVAŞLAR, İLGİ ÇEKİCİ ASKERİ SEFERLER, BÜYÜK ŞEHİRLER, NEHİRLER VE SULARDAN AKLIMDA KALANLARI PEK NOKSANSIZ SAYILMAZSA DA BURADA KAYDETTİM. ÇÜNKÜ BEN KENDİ BAŞIMA BUYRUK DEĞİL, BİR SAVAŞ TUTSAĞI İDİM. FAKAT KAVRAYIP DİKKAT EDEBİLDİĞİM KADARIYLA ÜLKELERİ VE ŞEHİRLERİ KENDİ DİLLERİNDE SÖYLENDİĞİ GİBİ YAZDIM. BAZI ZARİF VE GARİP MACERALARIM DA OLDU Kİ DİNLEMEĞE DEĞER.”